سه شنبه 22 ارديبهشت 1388:
رامتین فرزاد،روزنامه نگار و مدیر توسعه و برنامه ريزي مجتمع مطبوعات تخصصی کشور: فروش اینترنتی کتاب در کشور را می‌توان از چند منظر بررسی کرد. این که آیا می‌خواهیم فروش کتاب را افزایش دهیم یا سهولت فروش را؟ می‌خواهیم اشتهای خرید کتاب را زیاد کنیم یا میزان عرضه را؟ بی‌شک اقدام معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای ایجاد بزرگترین پایگاه فروش اینترنتی کتاب...
خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا) رامتین فرزاد،روزنامه نگار و مدیر توسعه و برنامه ريزي مجتمع مطبوعات تخصصی کشور: فروش اینترنتی کتاب در کشور را می‌توان از چند منظر بررسی کرد. این که آیا می‌خواهیم فروش کتاب را افزایش دهیم یا سهولت فروش را؟ می‌خواهیم اشتهای خرید کتاب را زیاد کنیم یا میزان عرضه را؟ بی‌شک اقدام معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای ایجاد بزرگترین پایگاه فروش اینترنتی کتاب در نوع خود قابل ستایش است، اما این که به دنبال کدام هدف به سراغ فضای بی‌نهایت مجازی می‌رویم شاید جای کمی تامل داشته باشد.
بی تردید اغلب ما با مشکلات ارايه خدمات اینترنتی در کشور و سطح دسترسی جامعه به این خدمات آشنایی داریم، اما در این میان همان کاربرانی که با وجود تمام سرعت‌گیرهای موجود در این فضا از آن استفاده می‌کنند با راه اندازی پرتال فروش اینترنتی کتاب، ویترینی به وسعت تمام کتابفروشی‌های شهر در اختیار خواهند داشت. در واقع در این بخش فروش اینترنتی کتاب می‌تواند سهولت جستجو و یافتن کتاب را برای میزان محدودی از مخاطبان به همراه آورد.
اما کار به اینجا ختم نخواهد شد، زیرا در فروش اینترنتی یافتن کالا، نقطه آغاز فرآیند فروش است. در حالی که در فروش سنتی نقطه پایان. در تجارت اینترنتی خریدار باید از امکان مناسبی برای پرداخت وجه و دریافت کالا برخوردار باشد تا فروش اتفاق بیفتد. شاید در زمانی که تمام شرکت‌ها، موسسات و کارخانه‌های دنیا از رکود اقتصادی سخن می‌گویند، شنیدن این خبر که آمازون در چند روز اخیر به رکورد فروش خود در تمام مدت فعالیتش دست پیدا کرده جالب توجه باشد و شیرینی فروش اینترنتی را، آن هم در مورد کتاب بیشتر به رخمان بکشد، اما نباید از نکات فراوانی که در پس این موفقیت نهفته است غافل شویم.
هنوز هم بانک‌های ما از ارايه خدمات اینترنتی به عنوان جدیدترین‌ها نام می‌برند و در اطلاعیه‌ها و تبلیغات خود مشتریان را به استفاده از این خدمات ترغیب می‌کنند و این یعنی این که آمار کاربران اینترنتی را نمی‌توان به عنوان آمارمخاطبان فروش اینترنتی کتاب جایگزین کرد، چرا که بسیاری از ما اگرچه سال‌هاست که از اینترنت استفاده می‌کنیم اما تاکنون هیچ کالایی را این گونه نخریده ایم. از سویی دیگر انتقال وجه از طریق اینترنت خود مستلزم هماهنگی بانک مبدا و مقصد است و این امکان که بتوان مبلغی را از حسابی و از هر بانکی به بانک دیگری انتقال وجه داد هنوز در کشور به صورت عمومی امکان پذیر نیست.
درباره انتقال وجه از یکی از کارت‌های عضو شبکه شتاب به کارت بانک دیگر هم حداقل مبلغ 5 هزار ریال به عنوان کارمزد کسر می‌شود، جدای این که باز باید به یک باجه در بیرون از فضای اینترنت متوسل شد که این خود فروش اینترنتی را زیر سوال می‌برد.
تاکنون حدود 10 پایگاه در کشور فروش اینترنتی کتاب را در خدمات خود گنجانده‌اند که نگاهی به نحوه پرداخت در این سایت‌ها، گویای این است که برخی تنها نام فروش اینترنتی را به همراه دارند و برخی با همین وسع اندک کشور در استفاده از بانکداری اینترنتی از آن تا حد امکان سود جسته‌اند.
این تنها مشکلات پرداخت وجه در فروش اینترنتی است.براي دریافت کالای خریداری شده نیز مسئله کم نیست. زیرا در فروش اینترنتی شاید مشتری در فضای مجازی توانسته به ناشر و یا کتابفروش مراجعه و سفارش خود را نیز ثبت کند، اما حالا باید کتاب را به دست او برسانیم.
تجربه 10 ساله اعطای اشتراک نشریات تخصصی به مشترکان در تمامی استان‌ها در مجتمع مطبوعات تخصصی کشور گویای این واقعیت است که تنها وجود تیراژ مناسب در فروش می‌تواند توجیه مناسبی برای ارايه این گونه خدمات باشد، آن هم در مورد مطبوعات و نشریاتي که با تعرفه های حمایتی ارسال می‌شوند.
در مورد کتاب که این حمایت نیز وجود ندارد، مبلغ قابل توجهی باید برای ارسال سفارش صرف شود که باعث بی رغبتی خریداران ازاین نوع خرید می‌شود. شاید می‌توانستیم با توجه به بازار خوب کتاب‌های آموزشی و دانشگاهی و دسترسی آسان‌تر دانش آموزان و دانشجویان به اینترنت پایگاه جامع فروش اینترنتی را با این قسمت آغاز کنیم و سپس به دنبال بخش‌های دیگر می‌رفتیم. در هر حال ایجاد امکان خرید و فروش اینترنتی کتاب در کشور اتفاق مبارکی است که رونق آن نیازمند گذشت زمان و تلاش و حمایت سازمان‌های مرتبط خواهد بود و نمی‌توان در کوتاه مدت به آن نگاهی سودآور داشت. این در حالی است که بدنه اصلی توزیع کتاب در کشور که همان کتابفروشان هستند، هم چنان از عدم رغبت جامعه در خرید کتاب نگران‌اند و هر روز عرصه را برخود تنگ‌تر می‌بینند.
شاید دیگر زمان وقوع یک انقلاب فرهنگی در کشور باشد، انقلابی که مشارکت همه اقشار را به همراه دارد و شور خاص خود را می‌طلبد. انقلابی که برای کتاب افقی وسیع را ترسیم کرده و از تمام استراتژی های ممکن بهره می‌برد. انقلابی که شاید مردم در آن نقش عمده دارند و برنامه‌های آن در تمام بخش‌های محتوایی و تالیف، تولید و توزیع و اطلاع رسانی و تبلیغ توسط دولتمردان، مدون و هماهنگ با هم در نظر گرفته شده است و مشارکت مردمی آن را به موفقیت می‌رساند تا دیگر در رسانه‌ها صفحاتی که می‌تواند به معرفی کتاب بپردازند برای اثبات سرانه مطالعه هرز نرود.
بیایید کمی بیندیشم و شهرهایی را تصور کنیم که تمام دیوار جاده‌های مجازی آن مملو از ویترین کتاب است.
لينك يادداشت بر روي پايگاه اينترنتي خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)